آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه
آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه، بخش تخصصی فعالیت های پژوهشی حوزه تغذیه در آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس است که با هدف توسعه پژوهش های نوین و بین رشته ای در حوزه تغذیه، سلامت و علوم مولکولی فعالیت می کند. مسئولیت علمی و پژوهشی بخش تغذیه این آزمایشگاه بر عهده مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت است و این بخش به عنوان یکی از ظرفیت های تخصصی مرکز برای انجام پژوهش های پیشرفته در حوزه تغذیه مولکولی، تغذیه و سلامت و مطالعات مرتبط با علوم زیستی فعالیت می کند.
آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس با برخورداری از زیرساخت های تخصصی در حوزه های مختلف علوم زیستی، زیست فناوری، ژنتیک، بیوشیمی، میکروبیولوژی، زیست شناسی مولکولی و سایر حوزه های مرتبط، امکان انجام طیف گسترده ای از فعالیت های پژوهشی را فراهم کرده است. این مجموعه به عنوان آزمایشگاه برتر پژوهش های کاربردی کشور در سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ معرفی شده و به عنوان مرجع رسمی مدرسه ملی زیست فناوری ایران فعالیت می کند.
هدف از ایجاد و توسعه بخش تحقیقات مولکولی تغذیه، ایجاد یک مسیر مشخص برای پیوند میان علوم تغذیه و فناوری های نوین زیستی است؛ مسیری که در آن پژوهشگران بتوانند از ظرفیت های علوم مولکولی، زیست فناوری، ژنتیک، بیوشیمی، بیوانفورماتیک و تحلیل داده برای پاسخ به مسائل مهم و جدید حوزه تغذیه و سلامت استفاده کنند.
جایگاه مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت در آزمایشگاه ژنومیکس
مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت با تکیه بر ظرفیت علمی خود در حوزه تغذیه، مسئولیت بخش تغذیه آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس را بر عهده دارد. این همکاری زمینه ای برای توسعه پژوهش های تخصصی در مرز میان علوم تغذیه، علوم پزشکی و فناوری های مولکولی ایجاد کرده است.
در این چارچوب، آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه می تواند به عنوان یک بستر علمی برای انجام مطالعات بنیادی، کاربردی و بین رشته ای مورد استفاده قرار گیرد و پژوهشگران، دانشجویان و اعضای هیئت علمی بتوانند با استفاده از ظرفیت های موجود، طرح های پژوهشی خود را توسعه دهند.
این ساختار به مرکز تحقیقات اجازه می دهد فعالیت های پژوهشی حوزه تغذیه را از سطح مطالعات کلاسیک فراتر برده و به سمت پژوهش های مولکولی، ژنومی، بیوانفورماتیکی، متابولیکی و سایر رویکردهای نوین علمی هدایت کند.
پژوهش در مرز میان تغذیه و علوم مولکولی
تغذیه امروز تنها به بررسی دریافت مواد غذایی و وضعیت تغذیه ای محدود نمی شود. شناخت سازوکارهای مولکولی اثر مواد مغذی، ارتباط تغذیه با ژن ها، مسیرهای متابولیکی، نشانگرهای زیستی، میکروبیوم، پاسخ های سلولی و سایر فرآیندهای زیستی، بخش مهمی از مسیر آینده پژوهش های تغذیه و سلامت را تشکیل می دهد.
آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه با همین رویکرد، زمینه ای برای انجام مطالعاتی فراهم می کند که بتوانند ارتباط میان تغذیه، سلامت و فرآیندهای مولکولی را بررسی کنند و از داده های حاصل برای تولید شواهد علمی جدید استفاده نمایند.
این رویکرد می تواند زمینه ساز شکل گیری پروژه هایی در حوزه تغذیه مولکولی، تغذیه شخصی سازی شده، تعامل ژن و تغذیه، متابولیسم مواد مغذی، نشانگرهای زیستی، میکروبیوم، تغذیه و بیماری های مزمن و سایر موضوعات نوین باشد.
پذیرش پایان نامه های کارشناسی ارشد
یکی از مهم ترین مسیرهای مشارکت در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه، پذیرش و اجرای پایان نامه های دانشجویان کارشناسی ارشد است. دانشجویانی که دارای زمینه تحصیلی مرتبط و علاقه مندی به پژوهش در حوزه تغذیه، علوم مولکولی، زیست فناوری و حوزه های وابسته هستند می توانند پیشنهاد پژوهشی خود را برای بررسی ارائه کنند.
موضوع پایان نامه بر اساس ظرفیت های پژوهشی موجود، اولویت های علمی مرکز، توانمندی اعضای هیئت علمی و امکانات آزمایشگاه بررسی خواهد شد و پس از تایید علمی، مسیر انجام پژوهش برای دانشجو مشخص می شود.
آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس در وب سایت رسمی خود نیز پذیرش پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری و همکاری پژوهشی در انجام پایان نامه ها را از جمله ظرفیت های خود معرفی کرده است.
پذیرش پایان نامه های دکتری
پژوهش های دوره دکتری به دلیل عمق علمی، نیاز به نوآوری و ضرورت تولید دانش جدید، یکی از ظرفیت های مهم فعالیت در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه محسوب می شوند. دانشجویان دوره دکتری می توانند موضوعات پیشنهادی خود را در حوزه های مرتبط با تغذیه مولکولی، زیست شناسی مولکولی، ژنتیک، بیوشیمی، بیوانفورماتیک و سایر زمینه های مرتبط برای بررسی ارائه کنند.
پروژه های دکتری می توانند به صورت مشترک میان مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت، آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس و دانشگاه یا موسسه محل تحصیل دانشجو تعریف شوند و بر اساس موضوع، ظرفیت های علمی و امکانات موجود، مسیر اجرای پژوهش مشخص شود.
فرصت های پژوهشی برای دوره پسادکتری
آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه می تواند بستری برای تعریف پروژه های پژوهشی دوره پسادکتری در حوزه های نوین تغذیه و علوم مولکولی نیز باشد. پژوهشگران دارای مدرک دکتری تخصصی که دارای سابقه پژوهشی مناسب و ایده مشخص برای توسعه یک پروژه علمی هستند می توانند پیشنهاد خود را برای بررسی و امکان تعریف همکاری ارائه کنند.
پروژه های پسادکتری می توانند بر اساس اولویت های علمی مرکز تحقیقات و ظرفیت های آزمایشگاه تعریف شوند و با هدف تولید مقالات علمی معتبر، توسعه روش های پژوهشی جدید، ایجاد داده های ارزشمند و فراهم کردن زمینه برای شکل گیری پروژه های بزرگ تر ادامه پیدا کنند.
همکاری پژوهشی با پژوهشگران
همکاری در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه محدود به دانشجویان نیست و پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، متخصصان و پژوهشگران آزاد نیز می توانند بر اساس ظرفیت پروژه ها در فعالیت های پژوهشی مشارکت کنند.
این همکاری می تواند از یک فعالیت تخصصی در بخشی از پروژه تا مشارکت کامل در طراحی، اجرای پژوهش، تحلیل داده و نگارش مقاله ادامه پیدا کند. نوع همکاری بر اساس موضوع پروژه، تخصص پژوهشگر و نیاز تیم تحقیقاتی مشخص خواهد شد.
در پروژه هایی که ماهیت محاسباتی یا بیوانفورماتیک دارند، امکان انجام بخش قابل توجهی از فعالیت ها به صورت غیرحضوری نیز وجود دارد و حضور پژوهشگر در محل آزمایشگاه تنها در مواردی که ماهیت پروژه نیازمند فعالیت آزمایشگاهی باشد ضروری خواهد بود.
پروژه های تحقیقاتی مشترک
یکی از اهداف اصلی آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه، تعریف و اجرای پروژه های تحقیقاتی مشترک میان مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت، آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس و سایر مراکز علمی و دانشگاهی کشور است.
این پروژه ها می توانند در پاسخ به نیازهای علمی کشور، اولویت های پژوهشی حوزه تغذیه و سلامت یا ایده های جدید پژوهشگران تعریف شوند و در آنها از ظرفیت های علمی و تخصصی چند مجموعه برای رسیدن به یک هدف پژوهشی مشترک استفاده شود.
پژوهشگران می توانند ایده های پژوهشی خود را برای بررسی ارائه کنند و در صورت تایید، امکان تبدیل ایده به یک پروژه تحقیقاتی مشترک و تعریف تیم پژوهشی فراهم خواهد شد.
پروژه های پژوهشی ملی
یکی از ظرفیت های مهم آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه، مشارکت در پروژه های ملی حوزه تغذیه، سلامت و علوم زیستی است. این پروژه ها می توانند با مشارکت دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی، پژوهشگران و سایر نهادهای علمی کشور تعریف و اجرا شوند.
پژوهشگران می توانند در مراحل مختلف این طرح ها از طراحی مطالعه و تدوین پروتکل تا جمع آوری داده، انجام آزمایش ها، تحلیل اطلاعات، تفسیر نتایج و تهیه خروجی های علمی مشارکت داشته باشند.
هدف از اجرای چنین پروژه هایی ایجاد داده ها و شواهد علمی مورد نیاز کشور و استفاده از نتایج پژوهش برای توسعه برنامه های علمی، سیاستگذاری، خدمات سلامت و راهکارهای کاربردی در حوزه تغذیه است.
پروژه های پژوهشی بین المللی
توسعه همکاری های بین المللی یکی دیگر از مسیرهای پیش روی آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه است. ظرفیت های علمی مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت و زیرساخت های آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس می تواند زمینه تعریف پروژه های مشترک با دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و گروه های پژوهشی خارج از کشور را فراهم کند.
پروژه های بین المللی می توانند در قالب مطالعات مشترک، تحلیل داده های چندمرکزی، مطالعات مقایسه ای، پروژه های بین رشته ای، تولید مقالات مشترک و سایر اشکال همکاری علمی تعریف شوند.
هدف از این همکاری ها تنها انتشار مقاله نیست، بلکه ایجاد ارتباط پایدار میان پژوهشگران ایرانی و شبکه های علمی بین المللی، انتقال دانش و فناوری، توسعه روش های پژوهشی جدید و افزایش حضور علمی کشور در حوزه تغذیه و سلامت است.
حوزه های علمی قابل توسعه
بر اساس ظرفیت های علمی و پژوهشی موجود، پروژه های آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه می توانند در طیف متنوعی از موضوعات تعریف شوند و با توجه به پیشرفت فناوری و اولویت های پژوهشی مرکز، موضوعات جدید نیز به این حوزه ها اضافه شوند.
آموزش و توانمندسازی پژوهشگران
یکی از اهداف این مجموعه، تنها انجام پژوهش نیست؛ بلکه تربیت پژوهشگرانی است که بتوانند با روش های نوین تحقیقاتی آشنا شوند و در پروژه های علمی آینده نقش موثری داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران و دانشجویان پذیرفته شده بر اساس نیاز پروژه، آموزش های لازم را دریافت خواهند کرد.
آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس نیز در ساختار رسمی خود بخش آموزش، دوره های کارآموزی تخصصی و کارگاه های علمی را در کنار فعالیت های پژوهشی ارائه می کند و همکاری پژوهشی و پایان نامه را از خدمات اصلی خود معرفی کرده است.
این آموزش ها می توانند شامل آشنایی با روش های آزمایشگاهی، اصول طراحی پژوهش، تحلیل داده، روش های مولکولی، بیوانفورماتیک و سایر مهارت های مورد نیاز پروژه باشند.
از پایان نامه تا پروژه ملی و بین المللی
مسیر فعالیت در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه می تواند از یک پایان نامه کارشناسی ارشد آغاز شود و با ادامه فعالیت پژوهشگر در دوره دکتری، پسادکتری و پروژه های تحقیقاتی مشترک توسعه پیدا کند. هدف، ایجاد یک مسیر علمی پیوسته است که در آن پژوهشگر بتواند به تدریج تجربه و توانمندی خود را افزایش دهد و در پروژه های بزرگ تر مشارکت کند.
در این مسیر، یک پایان نامه می تواند به تولید مقاله علمی منجر شود، یک پروژه پژوهشی می تواند به یک طرح ملی توسعه پیدا کند و یک همکاری علمی موفق می تواند زمینه ساز شکل گیری پروژه های مشترک بین المللی شود.
تولید مقاله و دستاورد علمی
خروجی پژوهش های انجام شده در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه می تواند بر اساس ماهیت پروژه شامل مقاله علمی، گزارش پژوهشی، داده علمی، ارائه در کنگره ها، توسعه روش های جدید و سایر دستاوردهای پژوهشی باشد.
در پروژه هایی که با هدف انتشار مقاله تعریف می شوند، فرآیند تعیین نویسندگان و ترتیب مشارکت علمی بر اساس میزان contribution واقعی هر یک از اعضای تیم، ضوابط اخلاق پژوهش و مقررات مربوط به انتشار علمی انجام خواهد شد.
چگونه در آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه مشارکت کنیم؟
دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئت علمی علاقه مند می توانند زمینه علاقه مندی، سوابق علمی و پژوهشی و در صورت وجود، پیشنهاد اولیه خود برای پایان نامه یا پروژه تحقیقاتی را ارائه کنند تا ظرفیت همکاری و امکان تعریف پروژه بررسی شود.
پذیرش و شروع همکاری بر اساس ظرفیت پروژه، تناسب موضوع با اولویت های علمی، سوابق و توانمندی پژوهشگر و نظر مسئولان علمی مربوطه انجام خواهد شد.
برای دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، پیشنهاد می شود موضوع پایان نامه، رشته تحصیلی، مقطع، دانشگاه، رزومه علمی و زمینه پژوهشی مورد علاقه در درخواست اولیه مشخص شود. برای پژوهشگران و اعضای هیئت علمی نیز ارائه یک طرح اولیه یا ایده پژوهشی می تواند به بررسی دقیق تر ظرفیت همکاری کمک کند.
یک بستر مشترک برای پژوهشگران تغذیه و علوم زیستی
آزمایشگاه تحقیقات مولکولی تغذیه با اتکا به ظرفیت علمی مرکز تحقیقات تغذیه و سلامت و زیرساخت های آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس، بستری برای نزدیک شدن علوم تغذیه به فناوری های نوین زیستی فراهم می کند.
این بستر می تواند محل شکل گیری ایده های جدید، تربیت پژوهشگران جوان، اجرای پایان نامه های تخصصی، توسعه پروژه های تحقیقاتی، تولید مقالات علمی و ایجاد همکاری های ملی و بین المللی باشد.
هدف نهایی، ایجاد یک محیط پژوهشی پویا است که در آن پژوهشگر بتواند از مرحله ایده تا اجرای پروژه و تولید دستاورد علمی، در یک مسیر مشخص و تخصصی حرکت کند و دانش تولید شده در حوزه تغذیه و سلامت را به سطح بالاتری از اثرگذاری علمی و کاربردی برساند.